Terapia

 

Terapia dzieci autystycznych to podstawa ich funkcjonowania. Im szybciej zostaje wprowadzona, tym większe szanse ma dziecko na poprawne funkcjonowanie a może nawet wyleczenie (choć mówią, że autyzm jest chorobą na całe życie).

 Dareczek jest prowadzony terapią behawioralną. Od września 2010 jest pod opieką prywatnego Centum Diagnozy i Terapii Zaburzeń Rozwojowych. Obejmuje ona 15 godzin tygodniowo zajęć prowadzonych przez terapeutę prowadzącego - pani Agnieszka od razu znalazła drogę do serca Dareczka, który uwielbia z nią pracować. Cały czas jest pod nadzorem terapeuty głównego i superwizora, którzy opracowują dla niego indywidualny program terapeutyczny.

KOSZT TERAPII TO 1750 ZŁ MIESIĘCZNIE. TO BARDZO WYSOKA DLA NAS KWOTA - ALE NIE MAMY WYJŚCIA, SYNEK POTRZEBUJE FACHOWEJ POMOCY, TU CHODZI O JEGO PRZYSZŁOŚĆ!!!

 Codziennie chodzi też do przedszkola specjalnego dla dzieci autystycznych. Spędza tam 5 godzin. Ma zajęcia indywidualne z terapeutą, muzykoterapię, opiekę logopedyczną i psychologiczną, zajęcia Integracji Sensorycznej, zajęcia wg Weroniki Sherborn, dogoterapię i dwa razy w tygodniu jeździ ze swoją Panią, którą też uwielbia do zwykłego przedszkola pobawić się z innymi dziećmi.

Można wprowadzić jeszcze wiele innych dodatkowych - uzupełniających metod terapii. Myślimy przede wszystkim o profesjonalnym zdiagnozowaniu zaburzeń sensorycznych. Głównie powody finansowe nie pozwalają nam w tej chwili ich prowadzić. Ale wierzę, że się uda:)))) 

 

 

 

TROCHĘ TEORII....

Są trzy podstawowe metody terapi:

  1. Podejście behawioralne (ABA, VB)
  2. Podejście rozwojowe (TEACCH, GROWING MINDS, METODA STYMULACYJNO - ROZWOJOWA)
  3. Podejście społeczne (RDI, METODA OPCJI)

 

TERAPIA BEHAWIORALNA - najlepsze wyniki osiąga się jeśli czas terapii wynosi około 40 godzin tygodniowo. Głównym jej celem jest rozwijanie zachowań deficytowych, redukaowanie zachowań niepożądanych, generalizowanie i utrzymywanie efektów terapii. Zachowania deficytowe to te. które uważa się za normalne i pożądane u dziecka w pewnym wieku i w pewnych okolicznościach, a które u dziecka autystycznego nie występują. Podstawymi ćwiczeniami w terapii behawioralnej są: wczesne rozumienie mowy, trening imitacji, dopasowywanie i sortowanie, imitacja werbalna, rozwój rozumienia mowy i mowy czynnej - nazywanie obiektów i czynności, pojęcia abstrakcyjne, budowanie zdań, nauka odpowiadania na pytania, rozwój społeczny - nauka wspólnej zabawy, czynności amoobsługowe. Terapia behawiorana jest u nas wiodącą terapią i bardzo się sprawdza. Jednak zdaniem rodziców, nie jest dobra dla wszystkich dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu.

 TEACCH - to pierwszy ogólnokrajowy program wspomagający dla dzieci autystycznych i ich rodziców.
Dzieci autystyczne, już od początku życia, cierpią na niespecyficzne zaburzenia rozwojowe, co z kolei ma negatywny wpływ na pojmowanie, komunikowanie się, zachowanie. Zakładając, że najskuteczniejszą metodą terapii jest prowadzenie indywidualnego dla każdego dziecka programu, opracowali podstawy teoretyczne i ćwiczenia praktyczne.
Program ma być realizowany w szkole przez specjalistów, w domu przez rodziców. I tylko przy ścisłej współpracy szkoły i domu rodzinnego, możliwe będzie osiągnięcie zamierzonych efektów.Proces nauczania w metodzie TEACCH składa się zawsze z trzech stopni:
1. Na podstawie możliwości dziecka w różnych dziedzinach uczenia, dokonuje się oceny jego poziomu rozwoju.
2. Na tej podstawie opracowuje się strategię nauczania (krótkofalowe i odległe cele nauczania).
3. Cele wprowadza się poprzez realizację indywidualnego programu..
Program usprawniający i wspomagający rozwój dziecka autystycznego dostosowuje się do sposobu jego nauczania, specyfiki środowiska w jakim dziecko żyje. Program zawiera zasady związane z życiem i bezpieczeństwem każdego człowieka w optymalnym, bezpiecznym środowisku.

Wyróżnia się trzystopniową hierarchię wartości i realizowanych celów.
1.Problemy zagrażające życiu dziecka. Są to sytuacje, kiedy dziecko:
-przejawia autoagresję lub agresję skierowaną wobec innych,
-spożywa substancje toksyczne, niejadalne,
-nie respektuje zasad bezpieczeństwa na ulicy,
-nie przyjmuje pożywienia, napoi.
Aby poprawić poziom adaptacji w tych zakresach, stosuje się zabiegi modyfikujące, ograniczające, zmieniające sytuacje, w których pojawia się ryzyko wystąpienia niepożądanych zachowań.

2.Problemy zagrażające życiu dziecka w rodzinie:
-napady złości,
-uporczywe problemy ze snem (zasypianie, samodzielne spanie),
-upodobania kulinarne 9 dziecko je tylko jedne produkty, innych odmawia),
-nieestetyczny sposób jedzenia, konieczność karmienia,
-nieumiejętność dokonania samodzielnej toalety,
-brak nawyków higienicznych,
-uporczywe artykułowanie dziwacznych i niezrozumiałych dla otoczenia dźwięków,
-przesadne wtrącanie się do spraw innych członków rodziny,
-przywłaszczanie przedmiotów należących do rodzeństwa.
Jedynym sposobem lepszej adaptacji dziecka autystycznego do warunków życia domowego jest zmiana stylu życia rodziny i odpowiednie ćwiczenia.

3.Dostęp dziecka do programu nauczania specjalnego.
Dziecko musi mieć minimum umiejętności, aby współżyć z innymi dziećmi. Proponuje się zatem prowadzenie odpowiednich ćwiczeń zarówno w domu jak i w szkole. Ważne jest by między tymi dwoma środowiskami, domem i szkołą, dokonywała się wymiana informacji.

4.Przystosowanie dziecka do życia w społeczeństwie, poza domem i szkołą. Dąży się do wyrobienia w dziecku odpowiednich nawyków i sprawności:
-robienie zakupów,
-poprawnego zachowania w czasie kontaktów z innymi ludźmi,
-zdobycia różnorodnych doświadczeń szkolnych z „normalnymi” dziećmi.
Przystosowanie społeczne dziecka pozwoli osiągnąć mu wyższy stopień niezależności i umożliwi prowadzenie w miarę normalnego życia.
Każde dziecko jest inne, szczególnie dziecko autystyczne. Dlatego tyle jest programów realizujących te cele, co dzieci nimi objętych. Dobór ćwiczeń opiera się na wnikliwej ocenie dziecka, na miarę jego możliwości rozwojowych. Zdarza się, że zestawy ćwiczeń dla danego dziecka mogą zawierać jedne zadania adekwatne dla 2,3 latka, a drugie dla 5,6 latka.

 

M E T O D Y  U Z U P E Ł N I A J Ą C E 

 

MUZYKOTERAPIA - pozwala dziecku uswiadomic i wyodrębnić się z otoczenia. może przyczynić się do jego orientacji w przestrzeni i schemacie ciała. Muzyka rozwija funkcje słuchowo - kinestetyczne, sprzyja nawiązaniu kontaktu wzrokowego i dotykowego. Sprzyja okazywaniu przeżyć emocjonalnych. Słuchanie muzyki uspokaja, daje poczucie bezpieczeństwa, wyzwala radość. Zajęcia z muzykoterapii mogą odbywać się w grupie (ale na każde dziecko przypada jeden terapeuta). Często dzieci wykonują ćwiczenia rękami terapeuty. Uderzając w instrumenty muzyczne uczą się rozróżniać: "daleko - blisko", "przód - tył", "cicho - głośno". Zaangażowne są zmysły wzroku, słuchu, ruchy rąk. Rozwijają się funkcje percepcyjno - motoryczne. Ćwiczenia pozwalają dostrzec zależności przyczynowo - skutkowe. podjęte działania stają się celowe, świadome - mają swój przewidywalny wynik. Zwiększa to poczucie bezpieczeństwa, a tym samym jego funkcjonowanie w warunkach społecznych. Zajęcia należy zakończyć poprzez wyciszenie. Na końcu spiewa sie ta sama spokojną piosenkę. Muzykoterapia ogranicza napady zlości lub stereotypii. Pozwala skupić uwagę.

 

LOGORYTMIKA - to zbiór ćwiczeń muzyczno - ruchowych ściśle podporządkowanych terapii logopedycznej, oparta na rytmiemuzycznym i tekstach słownych łączonych z ruchami całego ciała. Terapia ta dzięki swojej otwartości  pozwala dziecku zaistnieć pozytywnie w grupie i usprawnić się. Ćwiczenia logorytmiczne likwidują zaburzenia współtowarzyszące zaburzeniom mowy, przyczyniają się do wykształecenia funkcji wielozmysłowych. Ponadto mają korzystny wpływ na osobowość dziecka - kształtują inwencję twórczą, usprawniają jego aparat mięśniowo - ruchowy i uwrażliwiają na zjawiska akustyczne. Zadaniem ćwiczeń logorytmicznych jest zwrócenie uwagi dzieci na zjawiska wspólne dla muzyki i wypowiedzi - rytm, tempo, wysokość dźwięku, głośność dźwięku, akcentację, frazowanie i artykulację.

 

INTEGRACJA SENSORYCZNA - to proces neurologiczny, dzięki któremu mózg otrzymując informację ze wszystkich zmysłów segreguje je, rozpoznając, interpretując, integrując ze sobą i uprzednimi doświadczeniami, odpowiada na wymagania otoczenia adekwatną reakcją. SI jest źródłem informacji o ciele i świecie - mózg musi umiec je zorganizować, aby człowiek mógł poruszać się, uczyć i zachowywać "normalnie". W terapii tej zajmuje sie głównie zmysłami - równowagi (układ przedsionkowy), dotykiem i propriocepcją.

UKŁAD PRZEDSIONKOWY - odpowiada za bezpieczenstwo grawitacyjne (przy nieprawidlowym funkcjonowaniu może wystąpic strach np. przed oderwaniem nóg od podłoża), ruch i równowagę, napiecie miesniowe, postawę, ruchy galek ocznych, obustronną koordynację, przetwarzanie słuchowo - jezykowe, przetwarzanie ruchowo - przestrzenne, planowanie ruchu i wtórnie za poczucie bezpieczeństwa emocjonalnego.

Podwrażliwy - potrzebuje wiekszej ilości okreslonych bodźców np. wirowania, skakania; częso oniżone napiecie mięśniowe. W tym przypadku należy uważać aby nie przestymulować ukł. przedsionkowego, bo mozna uzyskac efekt odwrotny do zamierzonego.

Nadwrażliwy - nie tolerowanie ruchu np. zmiany pozycji ciała, a w szczególności głowy.

 DOTYK - spełnia funkcie obronną, pozwala na percepcję dotykową, daje informacje o ciele i pomaga w kształtowaniu ciała, odgrywa wazną rolę w planowaniu ruchu, pomaga w ksztaltowaniu percepcji wzrokowej, wplawa na umiejetność percepcji manualnych, wpływa na bezpieczenstwo emocjonalne lub jego brak, wpływa na funkcjonowanie społeczne.

Podwrażliwy - obniżona wrażliwość na dotyk, nie zauważanie skaleczenia czy uderzenia, słaba swiadomość ciała, brak umiejetności rozróżniania cech trzymajacego przedmiotu,

Nadwrażliwy - występuje obronność dotykowa, nie tolerowanie zabawy dłońmi, niektórych rodzajów ubrań, czesania lub mycia wlosów, brak tolerancji niektórych pokarmów ze wzgledu na ich strukturę.

PROPRIOCEPCJA -  wpływa na świadomość ciała i kształtowanie schematu ciała, kontrolę i planowanie ruchu, umiejetność stopniowania ruchu, czyli dozowania siły, z jaka należy wykonac ruch, napiecie mięsniowe, poczucie bezpieczeństwa emocjonalnego, plynność i kontrole ruchu. Przy zaburzeniach propriocepcji wystepuje tendencja do opierania się na bodźcach wzrokowych, ktore w wielu sytuacjach okazuja sie nie wystarczajace.

Propriocepcja ma tylko podwrażliwość - może jej być tylko za mało.Dzieci z zaburzona propriocepcją wykonują sztywne i niesoordynowane ruchy, wydają sie niezdarne, maja trudności z ocanianiem odległości, maja trudności z wejściem i zejściem ze schodów, maja trudności z siadaniem na krzesełku, z ubieraniem i rozbieraniem się, chwytaja np. zabawke zbyt mocno, moga być problemy w zabawach ruchowych.

Terapia integracji sensorycznej ma postać "naukowej zabawy", w której dziecko ma przekonanie, że kreuje zajęcia wspólnie z terapeutą. Nie uczy sie dzieci konkretnych umiejetnosci lecz wzmacnia procesy nerwowe leżące u ich podstaw, a one pojawiaja się w sposób naturalny jako konsekwencja poprawy funkcjonowaniaośrodkowego układu nerwowego. Terapeuta nie nie kieruje zachowaniem dziecka tylko kreuje takie zachowania, by dziecko bylo wstanie odpowiadac na nie coraz barzdiej zlozonymi reakcjami adaptacyjnymi. Terapia integracji sensorycznej nie jest schematem powtarzających sie cwiczeń, tylko sztuka ciągłej analizy zachowania dziecka i odpowiedniego doboru i modyfikacji  zadań.. Wyposażenie sali terapeutycznej musi obejmować wiele urzadzeń do stymulacji ukladu przedsionkowego, proprioceptywnego, dotykowego, wzrokowego, słuchowego i węchowego. Zajecia zwykle odbywaja sie indywidualnie .

 

TERAPIA CZASZKOWO - KRZYŻOWA - bazuje ona na systemie wzajemnych napięć między oponą twardą a ruchomością kości czaszki i kości krzyżowej, a także na przepływie płynu mózgowo-rdzeniowego. Terapeuta pracując na systemie czaszkowo-krzyżowym obserwuje za pomocą bardzo lekkiego dotyku nieprawidłowe napięcia tkanki nie tylko w czaszce, kręgosłupie i oponie twardej, ale pośrednio również w całym ciele. W konsekwencji napięte tkanki stanowią barierę dla fizjologicznego przepływu płynu mózgowo - rdzeniowego. Sytuacja taka występuje u każdego autystycznego dziecka. Twórcy metody: Becker, Jealous, Kern, Milne, Sills, Upledger wykazali ogólnoustrojowe konsekwencje zaburzeń w tym systemie. Rozwinęli, w toku wielu lat pracy, możliwości zastosowania tej terapii jako komplementarnego sposobu leczenia wielu schorzeń we wszystkich grupach wiekowych, w tym u dzieci z autyzmem i mózgowym porażeniem dziecięcym. Głównym celem terapii czaszkowo-krzyżowej nie jest leczenie poszczególnych chorób, tak jak ma to miejsce w konwencjonalnej medycynie, lecz regulacja przepływu (pulsacji) płynu mózgowo-rdzeniowego i tym samym pośrednio wpłynięcie na objawy, które towarzyszą tym chorobom. Twórcy terapii udowodnili, że prawidłowy ruch płynu mózgowo-rdzeniowego jest nie tylko warunkiem zachowania zdrowia w układzie nerwowym, trzewnym i hormonalnym, ale także warunkiem niezbędnym dla rozwoju mózgu oraz odnowy i regeneracji organizmu.

 

HIPOTERAPIA -  jest dla dzieci autystycznych dodatkowa formą stymulowania rozwoju. Wskazuje na znaczne zmiany w sferze rozwoju poznawczego i emocjonalnego. Następuje poprawa koncentracji uwagi, kontaktu wzrokowego, zwiększa siie zakres ruchów i poprawia sprawność. Jazda na koniu dostarcza licznych bodźców czuciowych ( powierzchownych i głębokich), słuchowych, wzrokowych i węchowych. Rozwija to zaburzoną u tych dzieci zdolność równoczesnego odbierania bodźców i ich kojarzenia, dzięki czemu następuje poprawa orientacji przestrzennej, rozeznania w schemacie własnego ciała oraz koordynacji wzrokowo - ruchowej. Udaje się stymulować rozwój mowy, poszerzać zakres słów. Jazda na koniu wyzwala spontaniczność i pomysłowość, daje poczucie samodzielności, znaczenia, redukuje lęk i poprawia nastrój, pozwala zmniejszyć deficyty w zachowaniu i niepożądane nawyki.

 

DOGOTERAPIA - pozwala na wspomaganie rozwoju dziecka w sferze poznawczej, ruchowej, społecznej i emocjonalnej, dzieki wykorzystaniu odpowiednio przygotowanego psa. To właśnie pies pozwala skłonić dziecko do wykonywania różnorodnych zadań - a dziecko postrzega je jako zabawę, przyjemność. Motywacja do pracy powstaje w dziecku spontanicznie, wraz z rosnącą więzią między nim a psem. Przykładowe ćwiczenia to np. prowadzenie psa na smyczy, turlanie się z psem, czworakowanie - usprawnienie motoryki dużej, dotykanie sierści psa, odczuwanie jego temperatury - rozwijanie percepcji dotykowej.

 

METODA RUCHU ROZWIJAJĄCEGO WG WERONIKI SHERBORN - to system ćwiczeń ruchowych mających na celu uświadomienie sobie wlasnego ciała i usprawnienia ruchowego, uświadomienie przestrzeni i działania w niej oraz dzielenia tej przestrzeni z innymi ludźmi i nawiązywanie z nimi kontaktu. Dziecko zaczyna mieć zaufanie do siebie, zyskuje poczucie bezpieczeństwa. Poznając przestrzeń wokół siebie - przestaje być ona dla niego groźna, dziecko czuje się bezpieczniej, staje się aktywne, przejawia większą inicjatywę.

 

 

METODA DOMANA I DELACTO - Aby podjąć się terapii należy określić, czy uszkodzenie mózgu ma miejsce w obrębie zmysłu wzroku, smaku, węchu, dotyku, słuchu. Określa się, czy dziecko jest nadwrażliwe słuchowo, czy dotykowo ( związane są z tym zachowania rytualne) Odpowiednio dobrane ćwiczenia doprowadzić mają do wyeliminowania tych nieodpowiednich zachowań występujących w tym obszarze.
Należy ograniczyć dziecku otoczenie tak, aby wyeliminować nadmiar bodźców. Pomaga się tym samym normalizować funkcjonowanie kanałów sensorycznych, w których występują zakłócenia.
Najczęściej rodzić zamyka się z dzieckiem w małym, wyciszonym pomieszczeniu, gdzie będzie możliwa wnikliwa obserwacja jego stereotypowych zachowań..
Dotyk - W sytuacji gdy dziecko jest nadwrażliwe obserwujemy, jak reaguje na zmiany temperatury, dotyk, nacisk. Na początku terapii pozwalamy dziecku na zabawę własnym ciałem- dziecko odbiera różne bodźce. Następnie dziecko zezwala już na dotyk drugiej osoby. Akceptuje głaskanie, dotykanie, przytulanie. Konieczne jest wtedy dostarczanie dziecku komunikatów-„teraz głaszczę cię po policzku.”
Gdy dziecko ma małą wrażliwość – przejawia autoagresję, okalecza się, należy je maksymalnie stymulować. Szorujemy szczotkami, ostrym ręcznikiem, stosujemy kąpiele o zmiennych temperaturach. Gdy obserwujemy tzw. „biały szum”- dziecko drapie się po całym ciele, przechodzą je dreszcze, obserwujemy dziwne zachowania, opędzanie się od niewidzialnego dotyku.
W tej sytuacji staramy się uświadomić dziecku, które bodźce pochodzą z jego ciała, a które z zewnątrz. Następnie dostarcza się bodźców z zewnątrz w sposób kontrolowany, aż do zaakceptowania ich przez dziecko.
Węch - w nadwrażliwości dziecko wyczuwa nawet znikome zapachy z dużej odległości.Nie znosi silnych zapachów, np. potraw. Wręcz dusi się w kontakcie z intensywnymi zapachami. Konieczne jest wyeliminowanie z jego otoczenia zapachów. Dopiero później dostarczamy zapachy, komunikujemy co to jest. Zbyt mała wrażliwość - dziecko ślini się. Zjada rzeczy niejadalne, o nieprzyjemnym zapachu. Wstrzymuje oddawanie moczu i kału. Uwielbia obwąchiwać. W terapii należy prezentować mu różnorodne zapachy od ostrych do mniej zdecydowanych. Biały szum- dziecko stale odczuwa jakiś zapach. Wsadza sobie do nosa różne przedmioty. Uczy się takie dziecko reagowania na zapachy, które pochodzą spoza jego ciała. Stosuje się dezodoranty, bezzapachowe środki czystości. Codziennie spryskuje się ubranie innym zapachem. Aromaty muszą być intensywne, wyróżnialne z otoczenia. Oczywiście należy dziecku komunikować wykonywane czynności.
Słuch - Nadwrażliwość - Dziecko unika wszystkich dźwięków pochodzących z otoczenia. Zatyka sobie uszy, ignoruje dźwięki albo je zagłusza. Potrafi eliminować dźwięki z mózgu. Sprawia wrażenie całkowicie głuchego. Należy mówić do dziecka szeptem, nie chuchając na ucho. Dziecko powinno przebywać w cichych pomieszczeniach ( bez wentylatorów, wyciszające dywany, cicha sypialnia ). Dziecko przyzwyczajamy stopniowo do odgłosów. Uprzedzamy, komunikujemy o mającym wystąpić dźwięku. Zbyt mała wrażliwość - dla dziecka świat jest głuchy. Dziecko krzyczy, rzuca przedmiotami. Do jego mózgu dociera zbyt mało bodźców, poszukuje więc takich o dużym i bardzo dużym natężeniu. Lubi spuszczać wodę w łazience, obserwuje pracę miksera, odkurzacza. Lubi zabawki wydające różne odgłosy. W terapii wskazana jest stymulacja dźwiękami ostrymi, łatwymi do rozpoznania, prezentowanymi pojedynczo. Otoczenie powinno odbijać dźwięki ( pokój bez zasłon, kafelki ).Posługiwać się można głośnymi zabawkami, walkmanem. Komunikaty do dziecka muszą być głośne i wyraźne. Biały szum - dziecko jest zaabsorbowane swoją osobą, wydawanymi przez siebie dźwiękami. Wsłuchuje się w bicie swego serca, wybucha krzykiem, wydaje dziwne dźwięki. W terapii bombardujemy dziecko mową, pozwalamy turlać się po podłodze, biegać. Należy wskazać na dźwięki pochodzące z różnych źródeł. Dziecko uczy się i rozróżnia, skąd pochodzą. W otoczeniu należy stymulować różne dźwięki.
Smak - Nadwrażliwość- Dziecko dotyka potraw czubkiem języka. Lubi smak słony i słodki. Na niektóre smaki reaguje nudnościami i unika ich. Spożywa tylko wybrane produkty, innych unika, wypluwa. Nie pije napoi gazowanych, nie ma apetytu. Podajemy dziecku pokarmy nie przyprawione. Nowe pokarmy mieszamy z tymi, które dziecko lubi. Mała wrażliwość - Dziecko potrafi zjeść wszystko. Nawet rzeczy niejadalne ( substancje trujące, kredki, papier, gips ). Należy z otoczenia usunąć wszystkie przedmioty, które mogą mu zagrozić. Naukę rozpoczyna się od podawania smaku gorzkiego ( zawsze podajemy w płynie ). Dziecko musi wiedzieć co to za smak. Potem podajemy kolejny smak. Potem możemy zacząć mieszać smaki. Biały szum - Dziecko ssie swój język, zwraca posiłki, by jeszcze raz poczuć ich smak. Zaleca się masaże języka w czasie mycia zębów. Należy rozpuszczać kawałki pokarmu na kostkach cukru i obserwować czy dziecko czuje, toleruje te smaki.
Wzrok - Nadwrażliwość- Dziecko przygląda się nawet pyłkom, obserwuje kropelki, zauważa paprochy na dywanie. Kiwa się we wszystkich kierunkach. Fascynuje się okrągłymi przedmiotami. Ma wspaniałą pamięć wzrokową. Nie toleruje luster i oglądania fotografii. Terapia powinna odbywać się w pomieszczeniu o stonowanych kolorach, z bocznym oświetleniem. Podczas ćwiczeń dziecko bawi się wodząc wzrokiem za latarką. Dziecko musi koncentrować się na zadaniu. Zbyt mała wrażliwość - Dziecko ciągle się kołysze, interesuje się źródłami światła. Wpatruje się w punkty świetlne. Bawi się swoimi palcami ( ma je zawsze w zasięgu wzroku ). Lubi ruszać przedmiotami i obserwować je w locie.
Należy dziecko zachęcić do dotykania przedmiotów, dotykania wszystkiego co widzi. Obserwować wszystko, pod różnym kątem. Stosować lupę. Biały szum - Dziecko patrzy przez ludzi i rzeczy. Dotyka powiek, trze je, by wywołać zmiany świetlne. Można ćwiczyć w mroku, półmroku, jak i w dobrze oświetlonym pomieszczeniu. Dziecko obserwuje własne odbicie.